{"id":15133,"date":"2024-04-07T12:13:00","date_gmt":"2024-04-07T09:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=15133"},"modified":"2024-04-09T12:13:59","modified_gmt":"2024-04-09T09:13:59","slug":"nato-100u-gorecek-mi-turkiye-gazetesi-07-04-2024","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=15133","title":{"rendered":"NATO 100&#8217;\u00fc g\u00f6recek mi? \u2013 T\u00fcrkiye Gazetesi (07.04.2024)"},"content":{"rendered":"\n<p>Nisan g\u00fcn\u00fc NATO&#8217;nun Br\u00fcksel&#8217;deki Kararg\u00e2h\u0131nda 32 \u00fcye \u00fclkenin d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131n\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel bir kutlama vard\u0131. NATO&#8217;nun kurulu\u015funun 75. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde pasta kesildi, mar\u015flar \u00e7al\u0131nd\u0131, \u0130ttifak&#8217;\u0131n &#8220;uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131&#8221; mahiyetinde nutuklar at\u0131ld\u0131. Temmuz ay\u0131nda Vashington&#8217;da yap\u0131lacak Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Zirvesi \u00f6ncesinde, ba\u015fta Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 olmak \u00fczere g\u00fcndemdeki konular\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irildi\u011fi toplant\u0131da, 4 ay sonra al\u0131nacak kararlar\u0131n ilk taslaklar\u0131 da kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00f6nerilerine a\u00e7\u0131ld\u0131.<br><br>Toplant\u0131ya davetli olarak katmanlardan biri de Ukrayna D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Kuleba&#8217;yd\u0131. ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Blinken, Vashington Zirvesinde Ukrayna&#8217;n\u0131n NATO&#8217;ya \u00fcyelik i\u00e7in davet edilebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde s\u00f6zler sarf etti. Rusya&#8217;n\u0131n b\u00fcy\u00fck tepkisini \u00e7eken bu a\u00e7\u0131klama, h\u00e2len sava\u015f h\u00e2linde olan bir \u00fclkenin \u0130ttifak&#8217;a al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131, \u015fayet al\u0131n\u0131rsa bunun ne gibi sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fi sorular\u0131n\u0131 da ister istemez ak\u0131llara getirdi.<br><br>75 y\u0131l \u00f6nce NATO kuruldu\u011funda ilk Genel Sekreter \u0130ngiliz Lord Ismay \u0130ttifak&#8217;\u0131n kurulu\u015f gayesini, &#8220;Amerikal\u0131lar\u0131 i\u00e7eride, Ruslar\u0131 d\u0131\u015far\u0131da, Almanlar\u0131 ise a\u015fa\u011f\u0131da tutmak&#8221; c\u00fcmlesiyle veciz bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Aradan \u00fc\u00e7 \u00e7eyrek as\u0131r ge\u00e7tikten sonra, Amerikal\u0131lar i\u00e7eride kalmaya devam ediyor. Almanya 1955&#8217;ten bu yana (1990&#8217;dan sonra birle\u015fik h\u00e2lde) NATO \u00fcyesi ama savunma alan\u0131nda ABD&#8217;nin denetiminde, eski Var\u015fova Pakt\u0131 \u00fcyelerinin neredeyse tamam\u0131 Pakt&#8217;a \u00fcye olmu\u015f d\u00fcr\u00fcmdalar ve Rusya d\u0131\u015far\u0131da kalmaya devam ediyor. Ba\u015fka bir deyi\u015fle Lord Ismay&#8217;in form\u00fcl\u00fc bug\u00fcn de ge\u00e7erlili\u011fini koruyor. Moskova&#8217;n\u0131n &#8220;k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi&#8221; olarak ilan etti\u011fi Ukrayna&#8217;n\u0131n \u00fcyeli\u011finin ger\u00e7ekle\u015fmesi h\u00e2linde NATO&#8217;nun bir \u00e7eyrek as\u0131r daha ya\u015fay\u0131p ya\u015famayaca\u011f\u0131 konusunda derin \u015f\u00fcpheler olu\u015fuyor.<br><br>NATO&#8217;nun varl\u0131\u011f\u0131na zemin haz\u0131rlayan So\u011fuk Sava\u015f&#8217;\u0131n sona ermesinden 35 y\u0131l sonra bile h\u00e2l\u00e2 ayakta kalmas\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131, \u0130ttifak&#8217;\u0131n yeni d\u00f6nemin gerekliliklerine uygun \u015fekilde, bazen de yeni gereklilikler bulmak suretiyle, kendisini ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesinde yat\u0131yor. 1991&#8217;den itibaren stratejik konseptini d\u00f6rt kez yenileyen, be\u015f kez de Zirve Bildirileri yoluyla s\u00f6z konusu konseptlere \u00f6nemli eklemeler yapan \u0130ttifak bug\u00fcn 1949&#8217;dakinden bamba\u015fka bir \u00f6rg\u00fcte d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. \u00d6yle ki, h\u00e2len ge\u00e7erlili\u011fini koruyan 4 Nisan 1949 tarihli kurucu antla\u015fmas\u0131n\u0131n metnine bakarak NATO&#8217;yu tarif etmeye kalksan\u0131z, me\u015fhur be\u015finci madde d\u0131\u015f\u0131nda, bug\u00fcnk\u00fc NATO&#8217;yu izah edecek neredeyse hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcm bulamazs\u0131n\u0131z.<br><br>Ad\u0131nda &#8220;Kuzey Atlantik&#8221; ifadesi ge\u00e7en NATO&#8217;ya ba\u011fl\u0131 birlikler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu alan\u0131n \u00e7ok uza\u011f\u0131nda faaliyet g\u00f6sterebiliyorlar. Bir &#8220;m\u00fc\u015fterek me\u015fru m\u00fcdafaa te\u015fkilat\u0131&#8221; olmas\u0131 hasebiyle, \u00fcyelerine yap\u0131labilecek bir sald\u0131r\u0131ya mukabele etmek ana hedefine matuf olan \u0130ttifak, art\u0131k pek\u00e2l\u00e2 hi\u00e7bir \u00fcyesine sald\u0131r\u0131 olmasa da harekete ge\u00e7ebiliyor. Bir savunma de\u011fil g\u00fcvenlik te\u015fkilat\u0131n\u0131n g\u00f6revi say\u0131labilecek bir\u00e7ok konu art\u0131k NATO&#8217;nun i\u015f alan\u0131 i\u00e7inde yer al\u0131yor. Savunma ve g\u00fcvenlik kavramlar\u0131n\u0131n birbirleriyle harmanlanarak ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131ya yeniden tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 1990 sonras\u0131 d\u00f6nemde, etnik-dinsel \u00e7at\u0131\u015fmalardan m\u00fcttefiklerin alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 tehditlerden, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin getirdi\u011fi k\u00fcresel tehlikelere kadar s\u0131n\u0131rs\u0131z bir alan m\u00fcttefiklerin te\u015frik-i mesailerine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f h\u00e2lde.<br><br>Her Zirvede yeni bir konunun &#8220;tehdit alg\u0131s\u0131 da\u011farc\u0131\u011f\u0131na&#8221; eklendi\u011fi bu s\u00fcrecin bir sonu bulunmuyor. Her postmodern tehdide bir h\u00e2l \u00e7aresi bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, NATO&#8217;nun oda\u011f\u0131 kay\u0131yor, uzmanlar\u0131, teknik kapasitesi ve kaynaklar\u0131 yetersiz kalmaya ba\u015fl\u0131yor. Kurulu\u015fundan bu yana a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak ABD&#8217;nin katk\u0131lar\u0131na dayanan \u0130ttifak&#8217;\u0131n \u00fcyeleri, bu \u00fclkeden gelen serzeni\u015f ve ikazlara ra\u011fmen ellerini ta\u015f\u0131n alt\u0131na bir t\u00fcrl\u00fc tam manas\u0131yla koyam\u0131yorlar. Tarihte imparatorluklar\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n esas sebeplerinden olan &#8220;\u00f6l\u00e7ek meselesi&#8221; NATO i\u00e7in de bir problem kayna\u011f\u0131 h\u00e2line \u00e7oktan gelmi\u015f durumda.<br><br>Mutabakatla karar almay\u0131 75 y\u0131ld\u0131r benimsemi\u015f olan, bu sebeple de baz\u0131 kararlar\u0131 almakta ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fayan bu te\u015fkilat\u0131n 32 \u00fcyesiyle \u00e7a\u011f\u0131n gerektirdi\u011fi atikli\u011fi nas\u0131l muhafaza edebilece\u011fi sorusuna net bir cevab\u0131 yok. \u00dcstelik 35 y\u0131ld\u0131r kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fck bir \u00e7at\u0131\u015fma riski yakla\u015f\u0131rken, planlama-icra-komuta-kontrol mekanizmalar\u0131n\u0131n tam olarak entegre olmad\u0131\u011f\u0131 ortadayken, dahas\u0131 baz\u0131 \u00fcyelerinin asker\u00ee kifayetsizli\u011fi giderilememi\u015fken, Ukrayna&#8217;y\u0131 da \u00fcye almaya kalk\u0131\u015farak acaba NATO kendi sonunu mu haz\u0131rl\u0131yor?<br><br>Tarihte hi\u00e7bir \u00e7ok tarafl\u0131 ittifak bu kadar uzun s\u00fcre ayakta almad\u0131. NATO&#8217;nun &#8220;dalya&#8221; deyip diyemeyece\u011fini, \u00e7ok boyutlu ve \u00e7ok katmanl\u0131 &#8220;tehditler&#8221; labirentinden kazas\u0131z belas\u0131z s\u0131yr\u0131lmas\u0131n\u0131 temin edecek yeteneklere ne \u00f6l\u00e7\u00fcde kavu\u015fabilece\u011fi belirleyecek. Tek kutuplu d\u00fcnya d\u00f6neminin konforunda sergileyebildi\u011fi ak\u0131lc\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler, NATO&#8217;nun gelece\u011fi i\u00e7in bir ba\u015far\u0131 karinesi te\u015fkil etmeyecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc o devir bitti, bitiyor.<br><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nisan g\u00fcn\u00fc NATO&#8217;nun Br\u00fcksel&#8217;deki Kararg\u00e2h\u0131nda 32 \u00fcye \u00fclkenin d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131n\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel bir kutlama vard\u0131. NATO&#8217;nun kurulu\u015funun 75. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde pasta kesildi, mar\u015flar \u00e7al\u0131nd\u0131, \u0130ttifak&#8217;\u0131n &#8220;uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131&#8221; mahiyetinde nutuklar at\u0131ld\u0131. Temmuz ay\u0131nda Vashington&#8217;da yap\u0131lacak Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Zirvesi \u00f6ncesinde, ba\u015fta Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 olmak \u00fczere g\u00fcndemdeki konular\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":15134,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-15133","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15133"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15133\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}