{"id":1420,"date":"2012-12-04T10:22:06","date_gmt":"2012-12-04T08:22:06","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1420"},"modified":"2024-03-07T17:01:55","modified_gmt":"2024-03-07T14:01:55","slug":"abd-filistin-cikmazinda-nasil-etkili-oldu-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1420","title":{"rendered":"ABD, Filistin \u00e7\u0131kmaz\u0131nda nas\u0131l etkili oldu? (04.12.2012) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Ge\u00e7en hafta BM Genel Kurulu&#8217;nda al\u0131nan karardan sonra 29 Kas\u0131m art\u0131k Filistin tarihi i\u00e7in iki \u00f6nemli d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 anlam\u0131na geliyor. \u0130lki, 29 Kas\u0131m 1948&#8217;dir. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndan sonra Filistin&#8217;i manda idaresi alt\u0131na alan Britanya, 1947&#8217;de Filistin konusunu Birle\u015fmi\u015f Milletler&#8217;e (BM) ta\u015f\u0131d\u0131. BM \u00fcyeleri Filistin&#8217;in gelece\u011fi konusunda iki ayr\u0131 plan geli\u015ftirdi. Aralar\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;nin de bulundu\u011fu \u00fclkelerin destekledi\u011fi plana g\u00f6re Filistin&#8217;de bir Arap devleti kurulacak, bu b\u00f6lgeye Britanya mandas\u0131 d\u00f6neminde yerle\u015ftirilen Yahudilere ise geni\u015fletilmi\u015f az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 verilecekti. Bu plana kar\u015f\u0131l\u0131k olarak, BM \u00fcyelerinin \u00e7o\u011funlu\u011fu Filistin&#8217;in Araplarla Yahudiler aras\u0131nda taksim edilmesini \u00f6ng\u00f6ren bir ba\u015fka plan\u0131 desteklediler. BM Genel Kurulu&#8217;nun 29 Kas\u0131m 1948&#8217;de ald\u0131\u011f\u0131 181 say\u0131l\u0131 kararla Filistin topraklar\u0131nda bir Arap ve bir Yahudi devleti kurulmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Plana g\u00f6re, Filistin sekiz par\u00e7aya ayr\u0131lacak, bunlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fc Araplara, \u00fc\u00e7\u00fc Yahudilere verilecek, Yahudi b\u00f6lgesine dahil olan Yafa kentinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir Arap kantonu kurulacakt\u0131. Sekizinci par\u00e7a olan Kud\u00fcs ise BM Vesayet Konseyi&#8217;nin y\u00f6netimine sokulacakt\u0131. Yani Kud\u00fcs, ne Arap ne de Yahudi devletine ait olacak, \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck din i\u00e7in de kutsal olan bu mekanda uluslararas\u0131 bir y\u00f6netim olu\u015fturulacakt\u0131. Britanya&#8217;n\u0131n Filistin&#8217;de manda y\u00f6netimini sona erdirdi\u011fi 14 May\u0131s 1948&#8217;de Yahudiler, \u0130srail ad\u0131yla bir devlet kurduklar\u0131n\u0131 ilan ettiler. BM&#8217;nin taksim plan\u0131n\u0131 kabul etmeyen Araplar ise \u0130srail&#8217;in ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak silaha sar\u0131ld\u0131lar. 1948&#8217;de ba\u015flayan ilk Arap-\u0130srail sava\u015f\u0131ndan bu yana ge\u00e7en 64 y\u0131l boyunca taraflar defalarca sava\u015ft\u0131lar. Araplar sava\u015flar\u0131n hi\u00e7birini kazanamad\u0131. 1948&#8217;de \u0130srail&#8217;i resmen tan\u0131yan ilk devlet olan ABD, 1967 ve 1973 sava\u015flar\u0131nda \u0130srail&#8217;e destek oldu. ABD 1979&#8217;da Camp David&#8217;de M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131n \u0130srail&#8217;le bar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak, Arap blokunun par\u00e7alanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. \u0130srail&#8217;in 1982&#8217;de L\u00fcbnan&#8217;\u0131 i\u015fgal etmesine ses \u00e7\u0131karmad\u0131. 1987&#8217;de ba\u015flayan \u0130ntifada s\u0131ras\u0131nda ABD, \u0130srail&#8217;e kar\u015f\u0131 olu\u015fan uluslararas\u0131 kamuoyunun bir par\u00e7as\u0131 olmad\u0131. 1991&#8217;de Madrid&#8217;de d\u00fczenlenen Orta Do\u011fu Bar\u0131\u015f Konferans\u0131&#8217;nda, ABD&#8217;den ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenceler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda masaya oturmay\u0131 kabul eden \u0130srail, yine ABD&#8217;nin &#8220;\u0130srail&#8217;in istemedi\u011fi hi\u00e7bir karar al\u0131nmayacak&#8221; \u015feklindeki ABD garantisine g\u00fcvenerek 1993&#8217;te Filistinlilerle Oslo Anla\u015fmas\u0131&#8217;n\u0131 (Washington \u0130lkeler Bildirgesi) imzalad\u0131. 1994&#8217;te \u00dcrd\u00fcn&#8217;le bar\u0131\u015fan \u0130srail, 1997&#8217;den itibaren Oslo Anla\u015fmas\u0131&#8217;n\u0131 ihlal etmeye ba\u015flay\u0131nca, bu anla\u015fman\u0131n mimar\u0131 olan ABD y\u00f6netimi \u0130srail&#8217;e sert bir tepki g\u00f6stermekten ka\u00e7\u0131nd\u0131. 2000&#8217;de ba\u015flayan 2. \u0130ntifada s\u0131ras\u0131nda Filistin \u015fehirlerini abluka alt\u0131na alan ve binlerce Filistinliyi \u00f6ld\u00fcren \u0130srail ordusunun &#8220;me\u015fru m\u00fcdafaa hakk\u0131n\u0131&#8221; kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekten \u00e7ekinmeyen ABD, Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc lideri Yaser Arafat&#8217;\u0131n karargah\u0131n\u0131n haftalarca abluka alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na da g\u00f6z yumdu. \u0130srail&#8217;in Filistin kentlerini a\u00e7\u0131k hava hapishanelerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcvenlik duvar\u0131 in\u015faat\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa dair Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ra\u011fmen, BM G\u00fcvenlik Konseyi&#8217;nin \u0130srail&#8217;e kar\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131m uygulamas\u0131n\u0131 ABD engelledi. ABD&#8217;nin &#8220;tasvibiyle&#8221; 2006&#8217;da yap\u0131lan Filistin Parlamentosu se\u00e7imlerini Hamas kazan\u0131nca, ortaya \u00e7\u0131kan sonucu tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Hamas&#8217;\u0131 asla muhatap kabul etmeyece\u011fini a\u00e7\u0131klayan ABD, El Fetih ve HAMAS aras\u0131nda bir i\u00e7 sava\u015f \u00e7\u0131kmas\u0131na zemin haz\u0131rlad\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l \u0130srail&#8217;in L\u00fcbnan&#8217;a sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n BM&#8217;de k\u0131nanmas\u0131n\u0131 yine ABD engelledi. T\u0131pk\u0131 2008-2009 k\u0131\u015f\u0131nda \u0130srail&#8217;in Gazze operasyonu s\u0131ras\u0131nda yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck tahribat sebebiyle ve May\u0131s 2010&#8217;da Mavi Marmara gemisine yapt\u0131\u011f\u0131 ve 9 T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc sald\u0131r\u0131 sebebiyle BM&#8217;de k\u0131nanmas\u0131n\u0131 engelledi\u011fi; 2012&#8217;deki Gazze sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 da &#8220;me\u015fru m\u00fcdafaa&#8221; olarak nitelendirdi\u011fi gibi. 29 Kas\u0131m 2012&#8217;de Filistin, BM Genel Kurulu&#8217;nda &#8220;\u00fcye olmayan g\u00f6zlemci devlet&#8221; stat\u00fcs\u00fcyle tan\u0131nd\u0131. Halbuki ABD, G\u00fcvenlik Konseyi&#8217;nde karar al\u0131nmas\u0131n\u0131 engellememi\u015f olsayd\u0131, 181 say\u0131l\u0131 karardan 65 y\u0131l sonra Filistin&#8217;in BM&#8217;ye \u00fcye oldu\u011fu da kabul edilebilirdi. ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hillary Clinton&#8217;\u0131n Filistin&#8217;in g\u00f6zlemcili\u011fini bile sindiremeyerek, al\u0131nan karar\u0131 &#8220;bar\u0131\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcnde engel te\u015fkil eden talihsiz bir geli\u015fme&#8221; olarak tan\u0131mlamas\u0131 1948&#8217;den bu yana ABD&#8217;nin \u0130srail yanl\u0131s\u0131 tutumunda en k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fme olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. Yukar\u0131daki b\u00fct\u00fcn bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kabul etmeliyiz ki, ABD &#8220;adil&#8221; ve &#8220;tarafs\u0131z&#8221; olabilseydi, Filistin&#8217;e bar\u0131\u015f \u00e7oktan gelirdi. ABD, \u0130srail, Kanada ve \u00c7ek Cumhuriyeti&#8217;nin yan\u0131 s\u0131ra bu oylama olmasayd\u0131 belki isimlerini bile duymayaca\u011f\u0131m\u0131z(!) Marshall Adalar\u0131, Palau, Nauru, Mikronezya ve Panama&#8217;n\u0131n kar\u015f\u0131 oylar\u0131na ra\u011fmen 138 \u00fclkenin ezici oyuyla k\u00fcresel vicdan\u0131n devlet olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 Filistin&#8217;in en k\u0131sa s\u00fcrede huzura kavu\u015fmas\u0131n\u0131 diliyorum.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ge\u00e7en hafta BM Genel Kurulu&#8217;nda al\u0131nan karardan sonra 29 Kas\u0131m art\u0131k Filistin tarihi i\u00e7in iki \u00f6nemli d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 anlam\u0131na geliyor. \u0130lki, 29 Kas\u0131m 1948&#8217;dir. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndan sonra Filistin&#8217;i manda idaresi alt\u0131na alan Britanya, 1947&#8217;de Filistin konusunu Birle\u015fmi\u015f Milletler&#8217;e (BM) ta\u015f\u0131d\u0131. BM \u00fcyeleri Filistin&#8217;in gelece\u011fi konusunda iki ayr\u0131 plan geli\u015ftirdi. Aralar\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;nin de bulundu\u011fu \u00fclkelerin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13286,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1420","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1420"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13288,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1420\/revisions\/13288"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}