{"id":1242,"date":"2011-10-18T08:40:58","date_gmt":"2011-10-18T05:40:58","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1242"},"modified":"2024-03-07T22:39:48","modified_gmt":"2024-03-07T19:39:48","slug":"orta-dogu-karmakarisik-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1242","title":{"rendered":"Orta Do\u011fu karmakar\u0131\u015f\u0131k (18.10.2011) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

S\u0130LAH ALIMLARI S\u00dcR\u00dcYOR Suudi Arabistan b\u00fcy\u00fck miktarda silah al\u0131yor… \u0130ran ve Suudi Arabistan aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131k sebebiyle b\u00f6lge, tarihinde hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar kar\u0131\u015f\u0131k bir manzara ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. B\u00d6LGESEL SAVA\u015eA DO\u011eRU Basra K\u00f6rfezi’nin ve genel olarak Orta Do\u011fu’nun bir bar\u0131\u015f ve istikrar alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, herkesin yarar\u0131nad\u0131r. Fakat g\u00f6r\u00fcnen manzara, bar\u0131\u015fa de\u011fil, yakla\u015fmakta olan bir b\u00f6lgesel sava\u015fa i\u015faret ediyor Bir \u00fclke 60 milyar dolarl\u0131k hava silah\u0131n\u0131 neden al\u0131r ki? 84 adet yeni F-15 u\u00e7a\u011f\u0131, 70 adet F-15’in modernizasyonu, 178 adet her t\u00fcrden (Apache, Black Hawk, Little Bird) helikopter, y\u00fczlerce “s\u0131\u011f\u0131nak delici” \u00f6zelli\u011fe sahip bir tonluk bomba ve THAAD f\u00fcze savunma sistemi. S\u00f6z konusu silahlar\u0131 ABD’den sat\u0131n alacak olan \u00fclke Suudi Arabistan. Hava silahlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, 30 milyar dolarl\u0131k “donanman\u0131n modernizasyonu” projesinin g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri de Suudi ve Amerikal\u0131 yetkililer aras\u0131nda s\u00fcr\u00fcyor. Almanya ile yaz aylar\u0131nda yap\u0131lan milyarlarca dolar tutar\u0131ndaki anla\u015fmayla, bu \u00fclkeden 200 yeni Leopar tank\u0131 almay\u0131 planlayan Riyad y\u00f6netimi, bir yandan da Rusya’yla T-90 tanklar\u0131 i\u00e7in pazarl\u0131k y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Suudiler, savunma kapasitelerini art\u0131rmak i\u00e7in silahland\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar ama bu b\u00fcy\u00fck silahlanma hamlesinin, K\u00f6rfez’de yak\u0131n d\u00f6nemde \u00e7\u0131kabilecek bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n en \u00f6nemli g\u00f6stergelerinden oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenler de az\u0131msanmayacak say\u0131da. S\u0130LAH?SATI\u015eI?ABD’Y\u0130?MEMNUN?ED\u0130YOR Son y\u0131llarda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Avrupa Birli\u011fi ve Rusya’dan silah tedarik etmeye ba\u015flam\u0131\u015f olan Suudi Arabistan’\u0131n, d\u00fcnya tarihinin bug\u00fcne kadarki en b\u00fcy\u00fck tek seferde silah al\u0131m\u0131n\u0131 ABD’den yapmaya karar vermi\u015f olmas\u0131, ekonomik krizi bir t\u00fcrl\u00fc atlatamayan Washington y\u00f6netimini de hayli memnun etmi\u015f gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Suudilere silah sat\u0131\u015f\u0131 sayesinde en az 75 bin ki\u015fiye yeni i\u015f imk\u00e2n\u0131 sunulaca\u011f\u0131n\u0131 hesaplayan Amerikal\u0131lar, daha fazla sat\u0131\u015f yapabilmenin yollar\u0131n\u0131 da ar\u0131yor. \u0130\u015fin ilgin\u00e7 taraf\u0131, Suudiler \u00f6nceki y\u0131llarda ABD’den silah almak i\u00e7in temasa ge\u00e7tiklerinde, y\u00fcksek sesle itiraz eden Musevi lobisi, bu sefer fazlaca bir itirazda bulunmuyor. Her ne kadar, Musevi lobisinin bu sessizli\u011fini, F-15 u\u00e7aklar\u0131n\u0131n menzilinin Suudilerin \u0130srail’e ula\u015fmas\u0131na m\u00fcsait olmamas\u0131yla a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fanlar olsa da, ger\u00e7ek sebep bu de\u011fil. \u0130srail ve Musevi lobisi itiraz etmiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc silahlanman\u0131n kendilerine kar\u015f\u0131 de\u011fil, \u0130ran’a kar\u015f\u0131 oldu\u011funu biliyorlar. Dahas\u0131, Suudilerin alaca\u011f\u0131 silahlar\u0131n baz\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131n \u0130srail savunma sanayi firmalar\u0131nca imal edilecek olmas\u0131 da, bu \u00fclke ekonomisine canl\u0131l\u0131k getirecek bir unsur olarak de\u011ferlendiriliyor. \u0130\u015e?C\u0130DD\u0130YE?B\u0130ND\u0130 \u0130ran’\u0131n arka arkaya yapt\u0131\u011f\u0131 f\u00fcze denemeleri, n\u00fckleer alanda \u015f\u00fcphe \u00e7eken \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u00f6nce Yemen’de ard\u0131ndan da Bahreyn’de meydana gelen olaylarda \u015eiileri destekleyen tutumu zaten Suudi Arabistan-\u0130ran ili\u015fkilerini son derece gergin bir seviyeye y\u00fckseltmi\u015fti. \u015eimdi de, Washington’daki Suudi b\u00fcy\u00fckel\u00e7isinin, \u0130ranl\u0131 ajanlar taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin planland\u0131\u011f\u0131 ama bu suikast\u0131n son anda ABD gizli servisleri taraf\u0131ndan \u00f6nlendi\u011fi \u015feklindeki haberlerle birlikte, Riyad-Tahran aras\u0131ndaki kriz doruk noktas\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130lk bak\u0131\u015fta bir Hollywood filmi senaryosunu and\u0131ran ve sanki Suudileri \u0130ran \u00fczerine “sald\u0131rtmak” i\u00e7in ABD -hatta \u0130srail- taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir kurmaca oldu\u011fu izlenimi veren bu iddia bizzat ABD Ba\u015fkan\u0131 Obama taraf\u0131ndan da do\u011frulan\u0131nca i\u015fler ciddiye bindi. Ho\u015f; ge\u00e7mi\u015fte de ABD Ba\u015fkan\u0131 George Bush’un, “Irak’ta bulunan kitle imha silahlar\u0131 hakk\u0131nda” tamamen fabrikasyon baz\u0131 iddialar\u0131 nas\u0131l savundu\u011funu hat\u0131rlarsak, Obama’n\u0131n “\u0130ranl\u0131lar, Suudi b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fini havaya u\u00e7uracaklard\u0131. Biz \u00f6nledik” demesinin, meselenin do\u011frulu\u011fu i\u00e7in kesin bir delil te\u015fkil etmedi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Fakat Suudilerin bu iddiay\u0131 son derece ciddi bulduklar\u0131 apa\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Suudi ve \u0130ranl\u0131 yetkililerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tehditk\u00e2r a\u00e7\u0131klamalar\u0131na, Obama’n\u0131n, “Tahran’da biri bunun hesab\u0131n\u0131 \u00f6demeli” s\u00f6zleri eklenince, konu daha da \u00e7etrefil hale geliyor. K\u0130M?K\u0130M\u0130NLE?D\u00dc\u015eMAN Suudi Arabistan’\u0131n b\u00fcy\u00fck miktarlardaki silah al\u0131mlar\u0131n\u0131 ve giderek daha da derinle\u015fen \u0130ran-Suudi Arabistan anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, Orta Do\u011fu’daki mevcut siyasi durumu \u00fczerine ekledi\u011fimizde, bu b\u00f6lgenin tarihinde hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar kar\u0131\u015f\u0131k bir manzarayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Kim kiminle d\u00fc\u015fman? Kim kiminle dost? Kimin di\u011feriyle \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi var? Bir \u00e7at\u0131\u015fma durumunda, taraflar nas\u0131l olu\u015fur? B\u00fct\u00fcn bu sorulara cevap vermek hi\u00e7 bug\u00fcnk\u00fc kadar zor olmam\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrkiye, \u0130srail’le 1948’den bu yana en b\u00fcy\u00fck anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yor. B\u00fcy\u00fckel\u00e7iler geri \u00e7ekildi. Asker\u00ee anla\u015fma ask\u0131ya al\u0131nd\u0131. T\u00fcrkiye, Mavi Marmara olay\u0131n\u0131 Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131’na ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 tehdidinde bile bulundu. Hatta Ba\u015fbakan Erdo\u011fan bir televizyon program\u0131ndaki soru \u00fczerine, \u0130srail’le “gerekirse” sava\u015f\u0131labilece\u011fini bile s\u00f6yledi. Peki, bu durumda ileride T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131nda bir sava\u015f olur mu? Ya da b\u00f6lgede patlak verecek bir\u00e7ok tarafl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmada T\u00fcrkiye ve \u0130srail farkl\u0131 kamplarda yer al\u0131r m\u0131? Her iki sorunun cevab\u0131 da gayet net bir “hay\u0131r”d\u0131r. SUR\u0130YE \u0130LE?SAVA\u015eMAYIZ T\u00fcrkiye’nin bug\u00fcnlerde Suriye ile de ciddi sorunlar\u0131 var. \u0130ki taraf birbirlerine, daha \u00f6nce olmad\u0131\u011f\u0131 kadar k\u0131r\u0131c\u0131 c\u00fcmlelerle sesleniyor. Bu meseleler T\u00fcrkiye ile Suriye’yi bir sava\u015f\u0131n e\u015fi\u011fine getirir mi? Bu sorunun cevab\u0131 da, en az \u0130srail sorusunun cevab\u0131 kadar net bir “hay\u0131r”d\u0131r. T\u00fcrkiye ne \u0130srail ne de Suriye ile sava\u015f\u0131r. Peki, bilhassa NATO radar\u0131n\u0131n Malatya’ya yerle\u015ftirilmesi karar\u0131ndan sonra sars\u0131lmaya ba\u015flayan T\u00fcrkiye-\u0130ran ili\u015fkileri ne y\u00f6nde geli\u015fir? \u0130\u015fte bu soruya net bir cevap verebilmek g\u00fc\u00e7. ABD 1980’lerin ba\u015f\u0131nda Irak’\u0131 \u0130ran’a sald\u0131rtm\u0131\u015f, b\u00f6ylece \u0130slam Devrimi’nin ilk anki co\u015fkusunu s\u00f6nd\u00fcrm\u00fc\u015f, \u0130srail’i de dolayl\u0131 olarak korumu\u015ftu. 1980’lerdeki Irak’\u0131n rol\u00fcn\u00fc bug\u00fcn Suudi Arabistan oynamaya \u00e7ok hevesli. Basra K\u00f6rfezi’nde Suudi Arabistan ile \u0130ran aras\u0131nda ba\u015flayacak bir \u00e7at\u0131\u015fmaya, Birle\u015fik Arap Emirlikleri ve Katar’\u0131n da d\u00e2hil olmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. Kuveyt ve Bahreyn’in muhtemel tutumu ise belirsiz. BUHRANDAN?\u00c7IKMAK?\u0130\u00c7\u0130N… Suudi-\u0130ran \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131nda, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmaya girmemeye \u00e7al\u0131\u015fmakla birlikte, T\u00fcrkiye ve \u0130srail, ABD’nin destekleyece\u011fi Suudi Arabistan’\u0131n yan\u0131nda yer al\u0131r. K\u00f6rfez’de sava\u015f \u00e7\u0131kmas\u0131 durumunda, Suriye y\u00f6netimi, \u00f6yle zannedildi\u011fi gibi \u0130ran’la birlikte hareket etmez. Ya tarafs\u0131z kal\u0131r ya da Arap karde\u015fli\u011fi temelinde Suudi Arabistan’a destek verir. Suriye’nin, \u0130ran’la birlikte hareket etmemeye ikna edilmesinde, anahtar rol\u00fc Ankara oynar. Basra K\u00f6rfezi’nin ve genel olarak Orta Do\u011fu b\u00f6lgesinin bir bar\u0131\u015f ve istikrar alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, b\u00f6lgedeki herkesin yarar\u0131nad\u0131r. Ama g\u00f6r\u00fcnen manzara, bar\u0131\u015fa de\u011fil, yakla\u015fmakta olan bir b\u00f6lgesel sava\u015fa i\u015faret ediyor. Zaman\u0131n\u0131 kimsenin kestiremeyece\u011fi ama Suudi Arabistan ve \u0130ran’\u0131n taraf olaca\u011f\u0131 bir sava\u015fa; b\u00fcy\u00fck ekonomik bunal\u0131mlardan \u00e7\u0131kman\u0131n bir yolunun b\u00fcy\u00fck sava\u015flar \u00e7\u0131kartmak oldu\u011funu bilen devletlerin k\u0131\u015fk\u0131rtaca\u011f\u0131 bir sava\u015fa.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0130LAH ALIMLARI S\u00dcR\u00dcYOR Suudi Arabistan b\u00fcy\u00fck miktarda silah al\u0131yor… \u0130ran ve Suudi Arabistan aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131k sebebiyle b\u00f6lge, tarihinde hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar kar\u0131\u015f\u0131k bir manzara ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. B\u00d6LGESEL SAVA\u015eA DO\u011eRU Basra K\u00f6rfezi’nin ve genel olarak Orta Do\u011fu’nun bir bar\u0131\u015f ve istikrar alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, herkesin yarar\u0131nad\u0131r. Fakat g\u00f6r\u00fcnen manzara, bar\u0131\u015fa de\u011fil, yakla\u015fmakta olan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13599,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1242","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1242"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1242\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13599"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}