{"id":1236,"date":"2011-10-04T08:38:57","date_gmt":"2011-10-04T05:38:57","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1236"},"modified":"2024-03-07T22:41:56","modified_gmt":"2024-03-07T19:41:56","slug":"yeni-anayasa-yapilirken-dis-politika-unutulmamali-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1236","title":{"rendered":"Yeni anayasa yap\u0131l\u0131rken d\u0131\u015f politika unutulmamal\u0131 (04.10.2011) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

G\u00d6ZDEN GE\u00c7\u0130R\u0130LMEL\u0130 Yeni Anayasa yap\u0131l\u0131rken, 92. madde mutlaka g\u00f6zden ge\u00e7irilmeli, hi\u00e7bir istisna olmaks\u0131z\u0131n, yurt d\u0131\u015f\u0131na asker g\u00f6nderme ve yabanc\u0131 \u00fclke askerlerinin T\u00fcrkiye’ye gelmesi konusunda karar verme yetkisi TBMM’ye b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r DAHA ETK\u0130N Y\u00dcR\u00dcTME Yasama organ\u0131 b\u00fcnyesinde kurulan 11 adet uluslararas\u0131 komisyonun, T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinde daha yararl\u0131 bi\u00e7imde g\u00f6rev alabilmeleri, yeni Anayasa’n\u0131n buna imk\u00e2n verecek \u015fekilde haz\u0131rlanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r Yeni Yasama Y\u0131l\u0131’n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM) en yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fma d\u00f6nemlerinden birine girdi. Ba\u015fta tamamen siviller taraf\u0131ndan yaz\u0131lacak yeni Anayasa’n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, Meclis \u0130\u00e7 T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn g\u00fcncellenmesi ve Avrupa Birli\u011fi (AB) m\u00fcktesebat\u0131n\u0131n i\u00e7 hukuka aktar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 gereken uyum yasalar\u0131 olmak \u00fczere uzun mesai saatleri gerektiren bir program milletvekillerini bekliyor. T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n son y\u0131llarda iyice yo\u011funla\u015fan g\u00fcndemi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, TBMM’nin d\u0131\u015f politika alan\u0131nda da eskiye nazaran daha aktif bir tutum i\u00e7ine girmesi beklenebilir. Fakat yasama organ\u0131n\u0131n, d\u0131\u015f politikan\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinde etkinli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131, yeni Anayasa’n\u0131n bu konuda da TBMM’nin rol\u00fcn\u00fc yeniden tan\u0131mlamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. 90. MADDE NE D\u0130YOR? Anayasam\u0131za g\u00f6re d\u0131\u015f politikan\u0131n olu\u015fturulup, y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi g\u00f6revi esasen y\u00fcr\u00fctme erkinin g\u00f6rev ve sorumluluk alan\u0131na girmektedir. Bununla birlikte Anayasa baz\u0131 konularda yasama organ\u0131n\u0131n da d\u0131\u015f politika alan\u0131nda etkili olabilmesine imk\u00e2n sa\u011flamaktad\u0131r. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, Anayasa’n\u0131n 90. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015f bulunan “uluslararas\u0131 andla\u015fmalar\u0131n uygun bulunmas\u0131” gelmektedir. Buna g\u00f6re, “T\u00fcrkiye Cumhuriyeti ad\u0131na Yabanc\u0131 Devletlerle ve Milletleraras\u0131 Kurulu\u015flarla yap\u0131lan andla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin onaylamay\u0131 bir kanunla uygun bulmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.” YABANCILARLA ANTLA\u015eMALAR S\u00f6z konusu 90. maddeyle, Yasama’n\u0131n, d\u0131\u015f politikan\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinde \u00e7ok \u00f6nemli bir yer i\u015fgal eden uluslararas\u0131 andla\u015fmalar konusunda yetkilendirilmi\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclse de, 90. maddede yer alan, “ekonomik, ticari veya teknik ili\u015fkileri d\u00fczenleyen ve s\u00fcresi bir y\u0131l\u0131 a\u015fmayan andla\u015fmalar, devlet maliyesi bak\u0131m\u0131ndan bir y\u00fcklenme getirmemek, ki\u015fi hallerine ve T\u00fcrklerin yabanc\u0131 memleketlerdeki m\u00fclkiyet haklar\u0131na dokunmamak \u015fart\u0131yla, yay\u0131mlanma ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konabilir” ifadesi, TBMM’nin bu alandaki yetkisini k\u0131s\u0131tlamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, 1963 tarihli ve 244 say\u0131l\u0131 kanun da, andla\u015fmalar\u0131n onaylanmas\u0131nda Bakanlar Kurulu’nu yetkilendirmektedir. \u015e\u00f6yle ki, h\u00fck\u00fcmetler daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f olan bir andla\u015fmaya dayand\u0131\u011f\u0131 ya da teknik oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle, yap\u0131lan yeni bir andla\u015fmay\u0131 yasama organ\u0131n g\u00fcndemine pek\u00e2l\u00e2 getirmeyebilir. Yabanc\u0131 devletlerle imzalanan \u00e7ok say\u0131da bu t\u00fcrden d\u00fczenlemenin TBMM’nin uygun bulmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmadan, “244 say\u0131l\u0131 kanunun 3. ve 5. maddelerine g\u00f6re” uygulamaya sokuldu\u011fu ortadad\u0131r. Dahas\u0131, hangi t\u00fcrden andla\u015fmalar\u0131n yasama organ\u0131n\u0131n g\u00fcndemine getirilece\u011fi, hangilerinin ise Bakanlar Kurulu karar\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulabilece\u011fi, Anayasa maddesine ra\u011fmen \u00e7o\u011fu defa Y\u00fcr\u00fctme’nin tercihine kalmaktad\u0131r. Yasama organ\u0131n\u0131n bu s\u00fcrece do\u011frudan m\u00fcdahalede bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. YASAMA ME\u015eGUL ED\u0130LMEMEL\u0130 Yasama organ\u0131n\u0131n, \u00e7ok say\u0131da uluslararas\u0131 andla\u015fman\u0131n onay\u0131 ile “me\u015fgul” edilmesinin, as\u0131l g\u00f6revi olan yasama g\u00f6revini lay\u0131k\u0131yla yerine getirmesine engel olaca\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla mevcut uygulaman\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Ama unutmamak gerekir ki, bir\u00e7ok Bat\u0131l\u0131 devlette Yasama organlar\u0131 uluslararas\u0131 andla\u015fmalar\u0131n onay s\u00fcre\u00e7lerinde, TBMM’ye nazaran \u00e7ok daha etkili olabilmektedir. Mesela ABD anayasas\u0131na g\u00f6re, Senato taraf\u0131ndan 2\/3 \u00e7o\u011funlukla onaylanmayan andla\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi s\u00f6z konusu olamaz. Kald\u0131 ki, pek \u00e7ok devlette Yasama organ\u0131n\u0131n d\u0131\u015f ili\u015fkilerle ilgili komisyonlar\u0131, andla\u015fmalar\u0131n onay s\u00fcrecinde, TBMM D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler Komisyonu’nun sahip oldu\u011fundan daha fazla etkiye sahiptir. Bu durum, halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f milletvekillerinin, di\u011fer her konuda oldu\u011fu gibi, d\u0131\u015f politikada da, halk ad\u0131na gerekti\u011finde denetim yapma i\u015flevlerini g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Yeni Anayasa haz\u0131rlan\u0131rken, TBMM’nin uluslararas\u0131 andla\u015fmalar\u0131n onay\u0131yla ilgili yetkisinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, milletin temsilcilerinin karar alma s\u00fcrecine do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131 i\u00e7in elzemdir. ASKER G\u00d6NDERME \u0130ZN\u0130 Mevcut Anayasa’n\u0131n 92. maddesi, “Milletleraras\u0131 hukukun me\u015fru sayd\u0131\u011f\u0131 hallerde sava\u015f ilan\u0131na” ve “T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri (TSK) unsurlar\u0131n\u0131n yabanc\u0131 \u00fclkelere g\u00f6nderilmesi ve yabanc\u0131 silahl\u0131 kuvvetlerin T\u00fcrkiye’de bulunmas\u0131” konular\u0131nda karar verme yetkisini de m\u00fcnhas\u0131ran TBMM’ye vermektedir. 1 Mart 2003’te ABD silahl\u0131 kuvvetlerinin T\u00fcrkiye’de konu\u015flanmas\u0131na ili\u015fkin H\u00fck\u00fcmet tezkeresinin TBMM’de ele al\u0131nmas\u0131 bu madde kapsam\u0131nda olmu\u015ftur. Keza, TSK’n\u0131n uluslararas\u0131 asker\u00ee operasyonlara kat\u0131lmas\u0131 da, TBMM’nin karar vermesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bununla birlikte, t\u0131pk\u0131 90. maddede oldu\u011fu gibi, 92. maddede de, bir “istisna” ifadesi yer almaktad\u0131r. Anayasa, yurt d\u0131\u015f\u0131na asker g\u00f6nderilmesine ya da yabanc\u0131 asker\u00ee kuvvetlerin T\u00fcrkiye’ye gelmesine izin verme yetkisini, “T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu milletleraras\u0131 andla\u015fmalar\u0131n veya milletleraras\u0131 nezaket kurallar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi haller d\u0131\u015f\u0131nda” TBMM’ye vermektedir. Burada zikredilen “taraf olunan milletleraras\u0131 andla\u015fma” esas olarak Kuzey Atlantik Antla\u015fmas\u0131’d\u0131r (NATO). T\u00fcrkiye NATO’dan ba\u015fka herhangi bir \u0130ttifak te\u015fkilat\u0131na \u00fcye de\u011fildir. Bu istisna ifadesi, ister istemez, “milletleraras\u0131 hukukun me\u015fru sayd\u0131\u011f\u0131 hallerden” olmasa da, T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu bir milletleraras\u0131 andla\u015fma gere\u011fince, TBMM’nin “by-pass” edilmesi suretiyle, do\u011frudan h\u00fck\u00fcmetin karar verebilmesi ihtimalini do\u011furmaktad\u0131r. TBMM’N\u0130N ETK\u0130NL\u0130\u011e\u0130 H\u00e2lbuki NATO Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n kuvvet kullanmaya ili\u015fkin 5. maddesi, “taraflara bir silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 durumunda, BM Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n 51. Maddesine uygun \u015fekilde, bireysel ve di\u011fer devletlerle birlikte, silahl\u0131 kuvvet kullan\u0131m\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere gerekli g\u00f6r\u00fclen eylemlerde bulunarak sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan Taraf ya da Taraflara yard\u0131mc\u0131 olmay\u0131” \u00f6ng\u00f6rmektedir. Yani, NATO’nun BM antla\u015fmas\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir eylemde bulunmas\u0131, bizatihi kurulu\u015f antla\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131, uluslararas\u0131 me\u015fruiyetten mahrumdur. Ayr\u0131ca, 5. madde, sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan m\u00fcttefike illa silahl\u0131 kuvvet g\u00f6ndererek yard\u0131m etmekten s\u00f6z etmemekte, “silahl\u0131 kuvvet kullan\u0131m\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere gerekli g\u00f6r\u00fclen eylemlerde bulunmak” ifadesini i\u00e7ermektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, \u0130ttifak \u00e7er\u00e7evesinde nas\u0131l bir tutum belirlenece\u011fi konusunda, TBMM’nin devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren bir durum yoktur. DAHA FAZLA ROL ALMALIYIZ Anayasa’n\u0131n 92. maddesindeki istisnan\u0131n, s\u00f6z konusu h\u00fckm\u00fc haz\u0131rlayanlar\u0131n ABD ve NATO’yla ilgili gere\u011finden fazla hassasiyetlerinden dolay\u0131 oraya koyuldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yeni Anayasa yap\u0131l\u0131rken, 92. madde de mutlaka g\u00f6zden ge\u00e7irilmeli, hi\u00e7bir istisna olmaks\u0131z\u0131n, yurt d\u0131\u015f\u0131na asker g\u00f6nderme ve yabanc\u0131 \u00fclke askerlerinin T\u00fcrkiye’ye gelmesi konusunda karar verme yetkisi TBMM’ye b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Son olarak, Yasama organ\u0131 b\u00fcnyesinde kurulmu\u015f bulunan 11 adet uluslararas\u0131 komisyonun ve ge\u00e7en d\u00f6nem say\u0131s\u0131 106’y\u0131 bulan ikili dostluk gruplar\u0131n\u0131n, T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinde bug\u00fcn oldu\u011fundan daha yararl\u0131 bi\u00e7imde g\u00f6rev alabilmeleri de, yeni Anayasa’n\u0131n ve yeni TBMM \u0130\u00e7 T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn buna imk\u00e2n verecek \u015fekilde haz\u0131rlanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yeni Anayasa’n\u0131n, milletin temsilcilerinin d\u0131\u015f politikada daha fazla rol alabilecekleri \u015fekilde haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 umuyor, TBMM’nin yeni yasama d\u00f6neminin memleketimize hay\u0131rl\u0131 olmas\u0131n\u0131 diliyorum. Ba\u015fta tamamen siviller taraf\u0131ndan yaz\u0131lacak yeni Anayasa’n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, Meclis \u0130\u00e7 T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn g\u00fcncellenmesi ve Avrupa Birli\u011fi m\u00fcktesebat\u0131n\u0131n i\u00e7 hukuka aktar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 gereken uyum kanunlar\u0131 olmak \u00fczere uzun mesai saatleri gerektiren bir program milletvekillerini bekliyor.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00d6ZDEN GE\u00c7\u0130R\u0130LMEL\u0130 Yeni Anayasa yap\u0131l\u0131rken, 92. madde mutlaka g\u00f6zden ge\u00e7irilmeli, hi\u00e7bir istisna olmaks\u0131z\u0131n, yurt d\u0131\u015f\u0131na asker g\u00f6nderme ve yabanc\u0131 \u00fclke askerlerinin T\u00fcrkiye’ye gelmesi konusunda karar verme yetkisi TBMM’ye b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r DAHA ETK\u0130N Y\u00dcR\u00dcTME Yasama organ\u0131 b\u00fcnyesinde kurulan 11 adet uluslararas\u0131 komisyonun, T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinde daha yararl\u0131 bi\u00e7imde g\u00f6rev alabilmeleri, yeni Anayasa’n\u0131n buna imk\u00e2n verecek \u015fekilde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13603,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1236","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1236"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1236\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}