{"id":1230,"date":"2011-09-20T08:36:31","date_gmt":"2011-09-20T05:36:31","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1230"},"modified":"2024-03-07T22:44:17","modified_gmt":"2024-03-07T19:44:17","slug":"filistine-uye-olmayan-devlet-formulu-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1230","title":{"rendered":"Filistin’e “\u00fcye olmayan devlet” form\u00fcl\u00fc (20.09.2011) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

VETO ED\u0130L\u0130RSE YEN\u0130 STAT\u00dc ABD’nin, ilan etti\u011fi gibi, veto etmesi halinde, Filistin’in BM’ye \u00fcye olmas\u0131 s\u00f6z konusu olamaz. Ama BM Genel Kurulu pek\u00e2l\u00e2 Filistin’in, “\u00fcye olmayan varl\u0131k” \u015feklindeki mevcut stat\u00fcs\u00fcn\u00fc, “\u00fcye olmayan devlet” \u015feklinde tescil edebilir Y\u00dcKSEK MORAL OLUR “\u00dcye olmayan devlet” stat\u00fcs\u00fc elde etmesi Filistin’e baz\u0131 diplomatik avantajlar sa\u011flayacak, \u0130srail’le y\u00fcr\u00fct\u00fclecek nihai bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde uluslararas\u0131 alanda daha y\u00fcksek bir moral deste\u011fe sahip olmas\u0131 sonucunu do\u011furacakt\u0131r Filistin Devlet Ba\u015fkan\u0131 Mahmud Abbas, Filistin’in Birle\u015fmi\u015f Milletler’e (BM) tam \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in 23 Eyl\u00fcl’de ba\u015fvuru yapacak. Bu \u00fcyeli\u011fin ger\u00e7ekle\u015fme \u015fans\u0131 var m\u0131? ABD’nin, a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan etti\u011fi gibi, \u00fcyeli\u011fi veto etmesi halinde, Filistin’in BM’ye \u00fcye olmas\u0131 s\u00f6z konusu olamaz. Ama BM Genel Kurulu pek\u00e2l\u00e2 Filistin’in, “\u00fcye olmayan varl\u0131k” \u015feklindeki mevcut stat\u00fcs\u00fcn\u00fc, “\u00fcye olmayan devlet” \u015feklinde tescil edebilir ki, bu bile Filistinliler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir kazan\u0131md\u0131r. \u00c7\u0130FTE STANDART VAR G\u00fcvenlik Konseyi’nin be\u015f daimi \u00fcyesinin veto hakk\u0131 sebebiyle, s\u0131k s\u0131k adaletsiz ve \u00e7ifte standart i\u00e7eren tutumlar\u0131n adresi haline gelen BM, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde bu t\u00fcrden bir olaya daha ev sahipli\u011fi yapacak. Zira ABD, Filistin’in BM \u00fcyeli\u011fini veto edece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. BM Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddesi, \u00f6rg\u00fcte \u00fcyelik konusunu tevile yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde d\u00fczenlemi\u015f. Buna g\u00f6re, “BM Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeyi kabul eden ve bunlar\u0131 yerine getirme konusunda yetenekli ve istekli olduklar\u0131na BM \u00f6rg\u00fct\u00fcnce h\u00fckmedilen b\u00fct\u00fcn bar\u0131\u015fsever devletler BM’ye \u00fcye olabilir. Bu \u015fartlara uyan her devletin BM \u00fcyeli\u011fine kabul\u00fc, G\u00fcvenlik Konseyi’nin tavsiyesi \u00fczerine Genel Kurul karar\u0131yla olur.” Genel Kurul ise karar\u0131n\u0131, oturumda haz\u0131r bulunanlar\u0131n \u00fc\u00e7te ikisinin olumlu oyuyla al\u0131r. DA\u0130M\u0130 \u00dcYE \u00c7IKMAZI BM \u00fcyeli\u011fiyle ilgili bu h\u00fck\u00fcmden de anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi, bir devletin \u00fcye olarak kabul\u00fc G\u00fcvenlik Konseyi ve Genel Kurul’un birlikte yapacaklar\u0131 bir i\u015flemdir. G\u00fcvenlik Konseyi bir devleti \u00fcye olarak tavsiye etmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e, Genel Kurul karar alamaz. G\u00fcvenlik Konseyi’nde karar al\u0131nabilmesi i\u00e7inse, 15 \u00fcyenin dokuzunun olumlu oyuna ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Ayr\u0131ca daimi \u00fcyelerden hi\u00e7birinin de ret oyu vermemesi icap eder. Bu durumda 14 G\u00fcvenlik Konseyi \u00fcyesi Filistin’in BM \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in “evet” oyu kullansa, sadece ABD “hay\u0131r” dese karar al\u0131namaz. ENGELLEME YETK\u0130S\u0130 \u00d6rg\u00fcte \u00fcyelik konusunda, be\u015f daimi \u00fcyeye tan\u0131nm\u0131\u015f olan bu “engelleme” yetkisi, zaman i\u00e7inde BM Genel Kurulu’nda ciddi tepkiler do\u011furmu\u015ftur. Genel Kurul’un, Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131’ndan (UAD) m\u00fctalaa talep etmesi \u00fczerine Divan 2 Mart 1950 tarihli isti\u015fari m\u00fctalaas\u0131nda, G\u00fcvenlik Konseyi’nde yap\u0131lan oylamada her ne sebeple olursa olsun dokuz olumlu oy \u00e7\u0131kmamas\u0131 ya da daimi \u00fcyelerden birinin dahi “hay\u0131r” oyu vermesi halinde, bir devletin BM’ye \u00fcyeli\u011finin s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131 sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. TAVS\u0130YE KARARI YOKSA… Fiiliyata bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da, G\u00fcvenlik Konseyi’nin Genel Kurul’a tavsiyesinin ger\u00e7ekle\u015fmemesi sebebiyle baz\u0131 devletlerin BM \u00fcyeli\u011fini elde edemedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Mesela, \u00c7in Halk Cumhuriyeti 1971’de BM’ye \u00fcye oldu\u011funda, \u00f6rg\u00fctten ihra\u00e7 edilen \u00c7in Cumhuriyeti (Tayvan), 1991’de BM’ye \u00fcye olabilmek i\u00e7in m\u00fcracaat etmi\u015f fakat bu ba\u015fvuru reddedilmi\u015ftir. Keza, \u015eubat 2008’de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eden ve 83 devlet taraf\u0131ndan resmen tan\u0131nan Kosova da, Rusya Federasyonu’nun G\u00fcvenlik Konseyi’ndeki tutumu sebebiyle BM’ye \u00fcye olamamaktad\u0131r. UAD’\u0131n 22 Temmuz 2010’da ald\u0131\u011f\u0131, “Kosova’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi ihlal etmedi\u011fi” \u015feklindeki karar\u0131na ra\u011fmen, \u00fcyeli\u011fin \u00f6n\u00fcndeki engel kalkmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcYE OLMAYAN DEVLET G\u00fcvenlik Konseyi’nin BM’ye \u00fcyelikle ilgili bu mutlak yetkisine ra\u011fmen, bir devletin uluslararas\u0131 alanda tan\u0131nmas\u0131 ya da o devletin BM Genel Kurulu’nda \u00f6zel bir stat\u00fcyle temsil edilmesi hakk\u0131nda herhangi bir yetkisi yoktur. Ne BM Antla\u015fmas\u0131, ne de Genel Kurul i\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc, Genel Kurul’da \u00f6zel stat\u00fcyle temsil konusunda G\u00fcvenlik Konseyi’ne bir yetki vermi\u015ftir. Devletlerin “daimi g\u00f6zlemci” stat\u00fcs\u00fcyle BM’ye kabul\u00fc, 1946’da d\u00f6nemin BM Genel Sekreteri’nin \u0130svi\u00e7re’ye bu stat\u00fcy\u00fc tan\u0131mas\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Zaman i\u00e7inde aralar\u0131nda Finlandiya, Japonya, Avusturya, \u0130talya’n\u0131n da bulundu\u011fu \u00e7ok say\u0131da devlet, BM’ye tam \u00fcye olarak kabul edilene kadar bu stat\u00fcye sahip olmu\u015flard\u0131r. En son \u0130svi\u00e7re 2002’de “daimi g\u00f6zlemci” stat\u00fcs\u00fcnden, \u00fcyeli\u011fe ge\u00e7mi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise BM’de “\u00fcye olmayan devlet” stat\u00fcs\u00fcyle “g\u00f6zlemci” olarak temsil edilen tek devlet Vatikan’d\u0131r. G\u00d6ZLEMC\u0130 STAT\u00dcS\u00dc VAR 1973 Arap-\u0130srail Sava\u015f\u0131’ndan sonra BM Genel Kurulu 22 Kas\u0131m 1974’te ald\u0131\u011f\u0131 bir kararla, Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc’ne (FK\u00d6) Genel Kurul \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na “g\u00f6zlemci” stat\u00fcs\u00fcyle kat\u0131lma hakk\u0131 vermi\u015ftir. 1988’de Filistin Devleti’nin ilan edilmesinden sonra da, Filistin “\u00fcye olmayan varl\u0131k” olarak, oy hakk\u0131 olmadan Genel Kurul \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131labilmekte, “g\u00f6zlemci” stat\u00fcs\u00fcyle BM’de bir daimi temsilcilik bulundurmaktad\u0131r. TANIMA, H\u00dcR \u0130RADEYLE Filistin’in BM \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in yapaca\u011f\u0131 m\u00fcracaat\u0131n G\u00fcvenlik Konseyi engellemesi sebebiyle kabul edilmemesi durumunda, hali haz\u0131rdaki “\u00fcye olmayan varl\u0131k” stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn, Vatikan’\u0131nki gibi “\u00fcye olmayan devlet” stat\u00fcs\u00fcne y\u00fckseltilmesi i\u00e7in giri\u015fimde bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu durumda, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle BM Genel Kurulu Filistin’in talep etti\u011fi bu stat\u00fcy\u00fc verecektir. Fakat bu y\u00f6nde bir karar al\u0131nmas\u0131, b\u00fct\u00fcn devletlerin uluslararas\u0131 alanda Filistin’i tan\u0131mak mecburiyetinde kalacaklar\u0131 manas\u0131na gelmez. Tan\u0131ma, devletlerin h\u00fcr iradelerine kalm\u0131\u015f, tek tarafl\u0131 bir i\u015flemdir. “\u00dcye olmayan devlet” stat\u00fcs\u00fc elde etmesi Filistin’e baz\u0131 diplomatik avantajlar sa\u011flayacak, \u0130srail’le y\u00fcr\u00fct\u00fclecek nihai bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde Filistin’in uluslararas\u0131 alanda daha y\u00fcksek bir moral deste\u011fe sahip olmas\u0131 sonucunu do\u011furacakt\u0131r. Ama bir de madalyonun \u00f6teki y\u00fcz\u00fc s\u00f6z konusudur. \u0130srail’le anla\u015fmadan devletle\u015fme, \u0130srail’in Filistinlilere kar\u015f\u0131 daha da pervas\u0131zla\u015fmas\u0131na, Bat\u0131 \u015eeria’da baz\u0131 yerleri tekrar i\u015fgal etmesine, Filistinlilerin dola\u015f\u0131m hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamas\u0131na, Oslo Antla\u015fmalar\u0131’ndan kaynaklanan vergi uygulamalar\u0131n\u0131 sona erdirmesine yol a\u00e7abilir. Dahas\u0131, bug\u00fcne kadar “Filistin halk\u0131n\u0131n tek ve me\u015fru temsilcisi” s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Filistin “otoritesi”nin; s\u0131n\u0131rlar\u0131, halk\u0131, egemenli\u011fi olan bir devlet olarak kabul\u00fc durumunda, Filistin d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fclkelerde m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fcnde ya\u015fayan Filistinlilerin, temsilcisiz kalmas\u0131 tehlikesini de do\u011furabilecektir. Dolay\u0131s\u0131yla, Filistin’in BM’deki temsil stat\u00fcs\u00fc y\u00fckseltilecekse, b\u00fct\u00fcn bu muhtemel olumsuzlular\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn al\u0131nabilece\u011fi bir d\u00fczenleme yap\u0131lmal\u0131, en az\u0131ndan Filistinli m\u00fcltecilerin Filistin Devleti taraf\u0131ndan temsil edilmeye devam edilece\u011fi tescil edilmelidir. KKTC \u0130\u00c7\u0130N DE ADIM ATILMALI Do\u011fu Akdeniz’de G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Y\u00f6netimi’nin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 petrol ve gaz arama faaliyetlerinin T\u00fcrkiye ve KKTC’nin sert itirazlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, Ankara bir yandan KKTC ile k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rma anla\u015fmas\u0131 yaparak, di\u011fer yandan da y\u0131llard\u0131r geciktirdi\u011fi Akdeniz’de m\u00fcnhas\u0131r ekonomik b\u00f6lge ilan\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek kendi haklar\u0131n\u0131 savunmaya giri\u015febilir. Fakat Filistin meselesinden ders almak suretiyle, KKTC’nin BM’de “\u00fcye olmayan varl\u0131k” hatta “\u00fcye olmayan devlet” olarak g\u00f6zlemci bir stat\u00fcye sahip olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131mlar atman\u0131n da tam vaktidir. Filistin’in BM \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in cansiperane bir diplomatik m\u00fccadele y\u00fcr\u00fcten T\u00fcrkiye’nin, KKTC’nin BM’de hakk\u0131yla temsil edilebilmesi i\u00e7in de benzer bir \u00e7aba g\u00f6stermesi gerekir. “Yeni T\u00fcrk D\u0131\u015f Politikas\u0131”n\u0131n en fazla \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan proaktif y\u00f6n\u00fc, b\u00f6yle bir ad\u0131m\u0131n hi\u00e7 vakit kaybetmeden at\u0131lmas\u0131n\u0131 icap ettirmektedir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

VETO ED\u0130L\u0130RSE YEN\u0130 STAT\u00dc ABD’nin, ilan etti\u011fi gibi, veto etmesi halinde, Filistin’in BM’ye \u00fcye olmas\u0131 s\u00f6z konusu olamaz. Ama BM Genel Kurulu pek\u00e2l\u00e2 Filistin’in, “\u00fcye olmayan varl\u0131k” \u015feklindeki mevcut stat\u00fcs\u00fcn\u00fc, “\u00fcye olmayan devlet” \u015feklinde tescil edebilir Y\u00dcKSEK MORAL OLUR “\u00dcye olmayan devlet” stat\u00fcs\u00fc elde etmesi Filistin’e baz\u0131 diplomatik avantajlar sa\u011flayacak, \u0130srail’le y\u00fcr\u00fct\u00fclecek nihai bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13607,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1230","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1230"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1230\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}