{"id":1191,"date":"2011-06-21T16:15:34","date_gmt":"2011-06-21T13:15:34","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1191"},"modified":"2024-03-07T22:56:02","modified_gmt":"2024-03-07T19:56:02","slug":"emperyal-refleks-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1191","title":{"rendered":"Emperyal refleks (21.06.2011) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"

T\u00fcrkiye’nin k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler aras\u0131na girebilme ihtimalinin g\u00fc\u00e7lendi\u011fini g\u00f6renler, ‘\u0130mparatorluk pe\u015finde ko\u015fuyorlar’ diyerek b\u00f6lgesinde etkisizle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. ‘OSMANLI’ N\u0130YET\u0130 YOK T\u00fcrkiye, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funu yeniden kurma niyetinde de\u011fildir. Ama T\u00fcrkiye’yi idare edenlerin, do\u011fal bir emperyal reflekse sahip olduklar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilemez. YOL G\u00d6STEREN \u00dcLKE T\u00fcrkiye, bir yandan anayasal reform \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde kendisini daha fazla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye niyetli ama ayn\u0131 zamanda da, ba\u015fka \u00fclkelerdeki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hareketlerine yol g\u00f6sterebilen bir odak haline gelmektedir. Yakla\u015f\u0131k iki y\u0131ld\u0131r d\u0131\u015f bas\u0131nda yer alan, T\u00fcrkiye’nin “yeni Osmanl\u0131c\u0131” bir d\u0131\u015f politika anlay\u0131\u015f\u0131na sahip oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki yorumlar, 12 Haziran se\u00e7imlerinin \u00fcst\u00fcnden ge\u00e7en k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde, yine bildik isimler taraf\u0131ndan bir kez daha g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nd\u0131. Bu fikri savunanlar\u0131n iki temel dayana\u011f\u0131 var. \u0130lki, T\u00fcrkiye’nin kendi co\u011frafyas\u0131ndaki, ekonomik ve asker\u00ee a\u00e7\u0131dan en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclke oldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7evresini etkiledi\u011fi ve daha fazla etkileme potansiyeline sahip oldu\u011fu. \u0130kincisi ise, y\u0131llard\u0131r kap\u0131s\u0131nda bekledi\u011fi Avrupa Birli\u011fi’ne \u00fcye olamayan T\u00fcrkiye’nin kendi yak\u0131n \u00e7evresinde, iktisadi olarak ba\u015flayan ve giderek siyasi h\u00fcviyet kazanacak bir n\u00fcfuz alan\u0131 kurabilece\u011fi. T\u00fcrkiye’nin “yeni Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu” kurma hevesinde oldu\u011funu iddia edenlerin yukar\u0131da zikretti\u011fimiz ve herkes\u00e7e bilinen iki temel ger\u00e7e\u011fi dayanak kabul edip, nas\u0131l bu fikre ula\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 anlamak zor. Zira ne imparatorluklar \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz, ne de T\u00fcrkiye’nin yak\u0131n \u00e7evresinde, bilhassa y\u0131lba\u015f\u0131ndan beri ayaklanmalar\u0131n ve y\u00f6netim de\u011fi\u015fikliklerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Arap d\u00fcnyas\u0131nda, yeniden bir imparatorlu\u011fu, T\u00fcrkiye’nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde kurma talebi var. O zaman rahatl\u0131kla \u015fu sonuca ula\u015fabiliriz: T\u00fcrkiye’nin b\u00f6lgesel liderli\u011fini peki\u015ftirerek, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler aras\u0131na girebilme ihtimalinin g\u00fc\u00e7lendi\u011fini g\u00f6ren ve bu durumun kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 zedeleyece\u011finden endi\u015fe eden \u00e7evreler, T\u00fcrkiye’yi -ger\u00e7eklerle hi\u00e7 \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen bi\u00e7imde- imparatorluk pe\u015finde olmakla itham etmek suretiyle, b\u00f6lgesinde etkisizle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. PS\u0130KOLOJ\u0130K HAREK\u00c2T Tabiat\u0131yla, T\u00fcrkiye’yi uluslararas\u0131 alanda s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma \u00e7abas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak niteleyebilece\u011fimiz bu psikolojik harek\u00e2t\u0131 y\u00fcr\u00fctenler, s\u00f6ylemlerini inand\u0131r\u0131c\u0131 k\u0131labilmek ad\u0131na, kimsenin ink\u00e2r edemeyece\u011fi verilerden yola \u00e7\u0131k\u0131yorlar. T\u00fcrkiye’nin b\u00f6lgesinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkesi oldu\u011fu ve kendi \u00e7evresinde bir iktisadi-siyasi n\u00fcfuz halesi kurabilece\u011fi gayet a\u00e7\u0131kt\u0131r. Balkanlardan, G\u00fcney Bat\u0131 Asya’ya, Kuzey Afrika’dan Orta Asya’ya uzanan \u00e7ok geni\u015f bir alan i\u00e7inde, iktisadi ve asker\u00ee a\u00e7\u0131lardan T\u00fcrkiye’yle boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015febilecek bir devlet olmad\u0131\u011f\u0131 gibi; bu alan\u0131n be\u015feri ve tabii kaynaklar\u0131n\u0131, b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6n planda tutarak yeni bir sistematik i\u00e7inde bi\u00e7imlendirmeye y\u00f6nelik ayaklar\u0131 yere basan projelere sahip b\u00f6lge i\u00e7i tek \u00fclke de yine T\u00fcrkiye’dir. Kimi devlet politikas\u0131 haline getirilmi\u015f, kimi akademik d\u00fczeyde tart\u0131\u015fma konusu olan s\u00f6z konusu projelerin tamam\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in T\u00fcrkiye’nin bug\u00fcn i\u00e7in yeterli imk\u00e2n ve kabiliyete sahip olmad\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Yine de, ne T\u00fcrkiye’nin imparatorluk heveslisi oldu\u011fu, ne de ABD ve AB odakl\u0131 Bat\u0131’yla ili\u015fkilere indirgenmi\u015f bir politikay\u0131 sonsuza kadar s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fi yorumlar\u0131 ciddiye al\u0131nabilir. T\u00fcrkiye, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nu yeniden kurma niyetinde de\u011fildir. Ama h\u00fck\u00fcmette kim olursa olsun, T\u00fcrkiye’yi idare edenlerin, do\u011fal bir emperyal reflekse sahip olduklar\u0131 da g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. DO\u011eRU ZAMANDA DO\u011eRU HAREKET Emperyal refleks, t\u00fcm devlet y\u00f6netimlerinde bulunan bir hususiyet de\u011fildir. Olamaz da. Ge\u00e7mi\u015fte imparatorluklar kurmu\u015f, bu imparatorluklardan ayr\u0131larak ortaya \u00e7\u0131kan yeni devletlerle k\u00fclt\u00fcrel, iktisadi, siyasi ili\u015fkilerini, di\u011fer devletlerle olandan daha farkl\u0131 bir \u00e7er\u00e7eveye oturtmu\u015f devletlerin y\u00f6netimlerinde m\u00fc\u015fahede edilebilecek emperyal refleks, ge\u00e7mi\u015fte ayn\u0131 s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde bulunulan, ayn\u0131 ba\u015fkentten y\u00f6netilen halklara y\u00f6nelik, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sorumluluk-ortak \u00e7\u0131kar dengesine dayal\u0131 duyarl\u0131l\u0131k hissi i\u00e7erir. T\u00fcrkiye bu anlamda, kendi b\u00f6lgesindeki devletlerde olup bitenler kar\u015f\u0131s\u0131nda, b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlerin b\u00f6lgeye d\u00f6n\u00fck politikalar\u0131n\u0131 olu\u015ftururken kulland\u0131klar\u0131 girdilerin d\u0131\u015f\u0131ndaki unsurlar\u0131 da dikkate alarak tutum, duru\u015f ve s\u00f6ylem belirler. Bu tav\u0131r basit bir kom\u015fuluk politikas\u0131yla izah edilemez. Mevcut halin dayatt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekli\u011fin \u00f6tesinde, tarihsel ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6\u015fedi\u011fi ve istikbale dair m\u00fc\u015fterek beklentilerin \u0131\u015f\u0131kland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, belirlenmi\u015f bir istikamet zaten vard\u0131r. Emperyal refleks, do\u011fru zamanda, do\u011fru \u015fekilde hareket etmek suretiyle T\u00fcrkiye’nin kendi b\u00f6lgesindeki halklarla olan ili\u015fkilerinin, belirlenmi\u015f istikamet do\u011frultusunda ilerlemesini kolayla\u015ft\u0131ran bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131r. “D\u00d6N\u00dc\u015e\u00dcRKEN D\u00d6N\u00dc\u015eT\u00dcRMEK” T\u00fcrkiye’nin emperyal refleksi, ayn\u0131 zamanda “d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilen” bir \u00fclke olmas\u0131na da imk\u00e2n vermektedir. T\u00fcrkiye’nin son 65 y\u0131ld\u0131r -darbelerle kesintiye u\u011frasa da- \u00e7ok partili bir siyasal hayata sahip olmas\u0131n\u0131n ve bilhassa Avrupa Birli\u011fi’ne adayl\u0131k s\u00fcreciyle h\u0131z kazanan demokratik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn, \u00e7evre \u00fclkelerde ya\u015fayan halklar taraf\u0131ndan yak\u0131ndan g\u00f6zlendi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Emperyal refleks g\u00f6stererek, kendi b\u00f6lgesindeki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7abalar\u0131na destek oldu\u011fu oranda, b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye’yi \u00f6rnek olarak alma e\u011filimi de g\u00fc\u00e7 kazanmaktad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle T\u00fcrkiye, bir yandan anayasal reform \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde kendisini daha fazla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye niyetli ama ayn\u0131 zamanda da, ba\u015fka \u00fclkelerdeki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hareketlerine yol g\u00f6sterebilen bir odak haline gelmektedir. T\u00fcrkiye \u00e7a\u011fda\u015f demokrasi ve insan haklar\u0131 normlar\u0131n\u0131 tam anlam\u0131yla benimsemi\u015f ve \u00f6z\u00fcmsemi\u015f siyasal yap\u0131ya kavu\u015ftu\u011funda, ona \u00f6yk\u00fcnerek benzer ad\u0131mlar atmaya ba\u015flam\u0131\u015f \u00fclkelerden olu\u015fan bir yak\u0131n \u00e7evreye sahip olursa, k\u00fcresel bir g\u00fc\u00e7 olma yolunda \u00e7ok \u00f6nemli bir mesafe katedecektir. T\u00fcrkiye’nin emperyal refleksi, bu mukadder gelecek manzaras\u0131n\u0131n en m\u00fcstesna dinami\u011fidir. D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrkiye’nin k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler aras\u0131na girebilme ihtimalinin g\u00fc\u00e7lendi\u011fini g\u00f6renler, ‘\u0130mparatorluk pe\u015finde ko\u015fuyorlar’ diyerek b\u00f6lgesinde etkisizle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. ‘OSMANLI’ N\u0130YET\u0130 YOK T\u00fcrkiye, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funu yeniden kurma niyetinde de\u011fildir. Ama T\u00fcrkiye’yi idare edenlerin, do\u011fal bir emperyal reflekse sahip olduklar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilemez. YOL G\u00d6STEREN \u00dcLKE T\u00fcrkiye, bir yandan anayasal reform \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde kendisini daha fazla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye niyetli ama ayn\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13635,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1191","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1191"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1191\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}