{"id":1118,"date":"2011-01-18T13:50:48","date_gmt":"2011-01-18T11:50:48","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1118"},"modified":"2024-03-07T23:19:05","modified_gmt":"2024-03-07T20:19:05","slug":"tunustaki-yasemin-devrimi-baska-ulkelere-de-sicrayabilir-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1118","title":{"rendered":"Tunus&#8217;taki &#8220;Yasemin Devrimi&#8221; ba\u015fka \u00fclkelere de s\u0131\u00e7rayabilir (18.01.2011) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">BASKI VE \u015e\u0130DDET \u00c7\u00d6Z\u00dcM OLMADI<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Her ne kadar, ekonomik sebeplerle ate\u015flenmi\u015f olsa da, Tunus&#8217;taki ayaklanman\u0131n arkas\u0131nda; &#8220;yo\u011fun yolsuzluk iddialar\u0131, insan haklar\u0131 ihlalleri, demokrasi eksikli\u011fi ve otoriter rejim&#8221; gibi sebepler bulunmaktad\u0131r. CEZAY\u0130R VE MISIR D\u0130KEN \u00dcST\u00dcNDE Tunus&#8217;ta ya\u015fananlar, en fazla di\u011fer Arap \u00fclkelerinin y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan endi\u015feyle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle Cezayir, M\u0131s\u0131r ve baz\u0131 Orta Do\u011fu \u00fclkeleri, bu endi\u015feyi en fazla hisseden \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda geliyor Tunus&#8217;ta 1987&#8217;den beri devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131nda bulunan Zeynelabidin Bin Ali&#8217;nin koltu\u011funu ve \u00fclkesini terk etmesine yol a\u00e7an geli\u015fmeler, Arap d\u00fcnyas\u0131ndaki mevcut y\u00f6netimlerin gelece\u011fine ili\u015fkin pek \u00e7ok soruyu akla getirdi. 21 y\u00fczy\u0131l\u0131n hemen ba\u015f\u0131nda G\u00fcrcistan, Ukrayna ve K\u0131rg\u0131zistan&#8217;da meydana gelen g\u00fcl, portakal ve lale &#8220;devrim&#8221;leriyle ili\u015fkilendirilerek, &#8220;Yasemin Devrimi&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lan Tunus olaylar\u0131n\u0131n, Ma\u011frib&#8217;ten M\u00fcmbit Hilal&#8217;e kadar geni\u015f bir alanda ne gibi sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilece\u011fi merak ediliyor. \u015e\u0130DDET EYLEMLER\u0130 ARTAB\u0130L\u0130R Akla ilk gelen soru, Tunus&#8217;ta bundan sonra ne olaca\u011f\u0131. Ba\u015fbakan Muhammed Gannu\u015fi y\u00f6netimi ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Fakat mevcut Tunus anayasas\u0131, devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ve g\u00f6revinden ayr\u0131lmas\u0131 gibi durumlarda ba\u015fbakana de\u011fil, meclis ba\u015fkan\u0131na devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na vek\u00e2let etme yetkisi veriyor. B\u00f6yle olunca da, Meclis Ba\u015fkan\u0131 Fuad Mebazza, yemin ederek vek\u00e2let g\u00f6revine ba\u015flamas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan, Ba\u015fbakan Gannu\u015fi&#8217;ye h\u00fck\u00fcmet kurma g\u00f6revini verdi. Gannu\u015fi&#8217;nin 60 g\u00fcn i\u00e7inde devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi yapt\u0131rmas\u0131 gerekiyor. E\u011fer ger\u00e7ekten devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi yap\u0131labilirse, o g\u00fcne kadar ge\u00e7ecek s\u00fcre zarf\u0131nda Tunus&#8217;ta mevcut karma\u015fan\u0131n devam edece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. WikiLeaks&#8217;te a\u00e7\u0131klanan ABD belgelerine g\u00f6re, kapsaml\u0131 yolsuzluklara bula\u015fm\u0131\u015f olan Bin Ali&#8217;nin yak\u0131n akrabalar\u0131ndan ba\u015flayarak, eski y\u00f6netimin \u00fcst d\u00fczey b\u00fcrokratlar\u0131na, g\u00f6steri yapan halka ate\u015f a\u00e7an g\u00fcvenlik yetkililerine, Bin Ali ile yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde bulunan i\u015f adamlar\u0131na kadar \u00e7ok geni\u015f bir gruba kar\u015f\u0131 \u015fiddet i\u00e7eren eylemlerde art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclebilir. \u0130\u015fsizlik, yoksulluk ve a\u00e7l\u0131ktan \u015fik\u00e2yet eden halk\u0131n, sokaklardaki otorite bo\u015flu\u011fundan istifade ederek, ya\u011fmac\u0131l\u0131k yapmas\u0131 -bundan \u00f6nceki bir\u00e7ok \u00f6rnekte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi- ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu da Tunus&#8217;un bir s\u00fcre daha g\u00fcvenli\u011fin olmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclke olarak kalmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Ba\u015fbakan Gannu\u015fi&#8217;nin bir milli mutabakat h\u00fck\u00fcmeti kurmak ve se\u00e7imin adil bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flayacak tedbirleri almak yerine, kendisinin devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 teminat alt\u0131na alacak bir taktik \u00e7er\u00e7evesinde hareket etmesi, \u00fclkedeki huzursuzlu\u011fun devam\u0131n\u0131 getirecektir. Zira her ne kadar, ekonomik sebeplerle ate\u015flenmi\u015f olsa da, Tunus&#8217;taki ayaklanman\u0131n arkas\u0131nda yatan en \u00f6nemli gerek\u00e7elerden biri \u00fclkedeki yo\u011fun insan haklar\u0131 ihlalleri, demokrasi eksikli\u011fi ve otoriter rejimdir. Arap D\u00fcnyas\u0131&#8217;n\u0131n, ba\u015fta Fransa ve \u0130talya olmak \u00fczere Avrupa Birli\u011fi \u00fclkeleriyle en s\u0131k\u0131 sosyal ili\u015fkiler i\u00e7inde bulunan \u00fclkesinde, Bin Ali sonras\u0131nda yeniden antidemokratik bir y\u00f6netimin tesis edilmesi Tunus halk\u0131 taraf\u0131ndan kabul edilmeyecektir. Tunus&#8217;ta ya\u015fananlar, en fazla di\u011fer Arap \u00fclkelerinin y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan endi\u015feyle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle Tunus&#8217;la ayn\u0131 g\u00fcnlerde sokak olaylar\u0131na sahne olan Cezayir ve Noel&#8217;de ger\u00e7ekle\u015fen \u0130skenderiye olay\u0131ndan sonra M\u00fcsl\u00fcmanlarla Koptik Hristiyanlar aras\u0131nda gerilimin giderek artt\u0131\u011f\u0131 M\u0131s\u0131r, Tunus geli\u015fmelerinin kendilerine s\u0131\u00e7ramas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yo\u011fun bir \u00e7aba i\u00e7indedirler. Tunus gibi laik bir otoriter rejime sahip olan Cezayir, 2002&#8217;de sona eren ve yakla\u015f\u0131k 120.000 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olan &#8220;laik-\u0130slamc\u0131&#8221; \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n yaralar\u0131n\u0131 hen\u00fcz sarm\u0131\u015fken, \u015fimdi de, liberallerin ve a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131lar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ok demokrasi istekleriyle \u00e7alkalanmaktad\u0131r. 2008&#8217;de Devlet Ba\u015fkan\u0131 Abd\u00fclaziz Buteflika&#8217;n\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresinin \u00f6n\u00fcndeki s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra, s\u00f6z konusu muhalefet, bilhassa sosyal medya ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak daha aktif hale gelmi\u015ftir. G\u0131da fiyatlar\u0131ndaki y\u00fckseli\u015f ve i\u015fsizlik sebebiyle, Tunus olaylar\u0131yla e\u015f zamanl\u0131 olarak Cezayir&#8217;de de ba\u015flayan g\u00f6steriler \u015fimdilik yat\u0131\u015fm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fckse de, Tunus ayaklanmac\u0131lar\u0131n\u0131n &#8220;ba\u015far\u0131s\u0131&#8221; Cezayir muhalefetini cesaretlendirecektir. M\u0131s\u0131r&#8217;da ise Eyl\u00fcl 2011&#8217;de yap\u0131lmas\u0131 planlanan devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imi \u00f6ncesinde gerginli\u011fin giderek artmas\u0131 beklenebilir. \u00dclkeyi 1981&#8217;den beri y\u00f6neten H\u00fcsn\u00fc M\u00fcbarek&#8217;in devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na tekrar aday olmas\u0131, ya da o\u011flu Gamal M\u00fcbarek&#8217;i \u00f6ne \u00e7\u0131karmas\u0131 s\u00f6z konusu olursa, ba\u015fta M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler hareketi olmak \u00fczere, radikal ve liberal muhalefetin sokaklara d\u00f6k\u00fclmesi ve Tunus \u00f6rne\u011finden istifade etmeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrpriz olmayacakt\u0131r. ORTA DO\u011eU DA TED\u0130RG\u0130N G\u0131da fiyatlar\u0131ndaki ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00fckseli\u015fin halk\u0131 sokaklara d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc bir di\u011fer Arap \u00fclkesi olan \u00dcrd\u00fcn&#8217;de ise durum di\u011fer iki \u00f6rnekten daha da girift bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00dclke n\u00fcfusunun neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturan Filistinlilerin, ABD ve \u0130ngiltere destekli Ha\u015fimi krall\u0131k y\u00f6netimiyle uyumsuzluklar\u0131, \u015fimdilik yoksulluk ve a\u00e7l\u0131k temelli g\u00f6z\u00fcken muhalif dalgan\u0131n farkl\u0131 bir boyuta ta\u015f\u0131nmas\u0131na sebep olabilir. \u0130srail a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n\u0131n, e\u011fer bir Filistin devleti kurulacaksa, bunun \u00dcrd\u00fcn&#8217;\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de i\u00e7ermesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015fleri kulak ard\u0131 edilmemelidir. Zaten \u0130ngilizler taraf\u0131ndan, \u015eerif H\u00fcseyin&#8217;in o\u011flu Abdullah&#8217;a bir taht bulmak i\u00e7in \u0130ngilizler taraf\u0131ndan sun&#8217;i bi\u00e7imde kurulmu\u015f bu devletin gelece\u011fi Filistin sorununun nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fiyle do\u011frudan ilintilidir. 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fi, tek parti y\u00f6netimleri, diktat\u00f6rl\u00fckler ve krall\u0131klar\u0131n Orta Do\u011fu&#8217;daki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sona erece\u011fi bir dizi geli\u015fmeye sahne olabilir. Tam tersine, iktidardan gitmemek i\u00e7in kendi halklar\u0131na kur\u015fun s\u0131kmay\u0131 g\u00f6ze alm\u0131\u015f y\u00f6netimlerin daha fazla despotla\u015fmas\u0131 da s\u00f6z konusu olabilir. Elbette, enerji kaynaklar\u0131na tahakk\u00fcm etme \u00f6nceliklerinden vazge\u00e7memi\u015f olan b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rler, bu geli\u015fmeleri istedikleri gibi y\u00f6nlendirmeye \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r. PROTESTOLAR B\u0130R AY \u00d6NCE BA\u015eLAMI\u015eTI Tunus&#8217;ta yakla\u015f\u0131k bir ay \u00f6nce ba\u015flayan ve onlarca ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an protesto g\u00f6sterileri, 1987&#8217;den beri?\u00fclkeyi y\u00f6neten Devlet Ba\u015fkan\u0131 Zeynelabidin Bin Ali&#8217;nin yurt d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7mas\u0131yla noktaland\u0131.?Ancak?diplomatik?\u00e7evreler,?\u00fclkede?ya\u011fmalama?olaylar\u0131n\u0131n?devam?edebilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulunurken, Tunus&#8217;taki geli\u015fmelerin baz\u0131 Arap \u00fclkelerine de s\u0131\u00e7rayabilece\u011fini iddia ediyor.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BASKI VE \u015e\u0130DDET \u00c7\u00d6Z\u00dcM OLMADI Her ne kadar, ekonomik sebeplerle ate\u015flenmi\u015f olsa da, Tunus&#8217;taki ayaklanman\u0131n arkas\u0131nda; &#8220;yo\u011fun yolsuzluk iddialar\u0131, insan haklar\u0131 ihlalleri, demokrasi eksikli\u011fi ve otoriter rejim&#8221; gibi sebepler bulunmaktad\u0131r. CEZAY\u0130R VE MISIR D\u0130KEN \u00dcST\u00dcNDE Tunus&#8217;ta ya\u015fananlar, en fazla di\u011fer Arap \u00fclkelerinin y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan endi\u015feyle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle Cezayir, M\u0131s\u0131r ve baz\u0131 Orta Do\u011fu \u00fclkeleri, bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13686,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1118","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1118"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13687,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1118\/revisions\/13687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}