{"id":1088,"date":"2010-11-16T13:15:27","date_gmt":"2010-11-16T11:15:27","guid":{"rendered":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1088"},"modified":"2024-03-07T23:29:31","modified_gmt":"2024-03-07T20:29:31","slug":"natonun-yeni-konsepti-turkiye-gazetesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cagrierhan.net\/?p=1088","title":{"rendered":"NATO&#8217;nun yeni konsepti (16.11.2010) T\u00fcrkiye Gazetesi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">KR\u0130T\u0130K KONULAR G\u00dcNDEMDE<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Helvetica; font-size: 10pt;\">Zirvede; \u0130ttifak&#8217;\u0131n Afganistan&#8217;daki varl\u0131\u011f\u0131ndan, f\u00fcze kalkan\u0131na, Rusya&#8217;yla ili\u015fkilerden, savunma harcamalar\u0131na kadar son derece kritik konularda karar alacak. T\u00dcRK\u0130YE&#8217;N\u0130N SIKINTILARI T\u00fcrkiye&#8217;nin &#8220;f\u00fcze kalkan\u0131&#8221; sisteminin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bile topraklar\u0131na kabul etmesi, bir s\u00fcredir geli\u015ftirdi\u011fi &#8220;kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221; politikas\u0131n\u0131 zaafa u\u011fratabilecektir. NATO&#8217;nun 19-20 Kas\u0131m 2010 tarihlerinde Lizbon&#8217;da d\u00fczenlenecek Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Zirvesi&#8217;nde &#8220;Yeni Stratejik Konsept&#8221; belgesini kabul etmesi bekleniyor. \u0130ttifak&#8217;\u0131n Afganistan&#8217;daki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n gelece\u011finden, f\u00fcze kalkan\u0131na, Rusya&#8217;yla ili\u015fkilerden, savunma harcamalar\u0131n\u0131n yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131na kadar son derece kritik konularda karar alacak olan NATO&#8217;nun bug\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu bir\u00e7ok soruna \u00e7are bulmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Kuzey Atlantik Antla\u015fmas\u0131 Te\u015fkilat\u0131 (NATO) 1949&#8217;da Washington&#8217;da imzalanan antla\u015fmayla kuruldu\u011funda herhangi bir stratejik konsept belgesi yoktu. Esasen 1991&#8217;e kadar da, \u0130ttifak&#8217;\u0131 y\u00f6netenler Kuzey Atlantik Antla\u015fmas\u0131&#8217;n\u0131n 4., 5. ve 6. maddelerinde tan\u0131mlanan g\u00f6rev alan\u0131 ve co\u011frafi alan d\u0131\u015f\u0131nda bir aray\u0131\u015fa girmediler. S\u00f6z konusu maddelerde d\u00fczenlendi\u011fi \u015fekliyle, NATO \u00fcyeleri, i\u00e7lerinden birine Kuzey Atlantik b\u00f6lgesinde yap\u0131lacak silahl\u0131 bir tecav\u00fcze kar\u015f\u0131 ortakla\u015fa hareket etmeyi taahh\u00fct etmekteydiler. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, NATO&#8217;nun g\u00f6revi \u00fcyelerini silahl\u0131 sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 korumakt\u0131. Ba\u015fka da bir g\u00f6revi yoktu. STRATEJ\u0130K KONSEPT So\u011fuk Sava\u015f sona erip de, Sovyetler Birli\u011fi&#8217;nden alg\u0131lanan tehdit ortadan kalk\u0131nca, NATO&#8217;nun varl\u0131\u011f\u0131 da sorgulan\u0131r oldu. Art\u0131k &#8220;kom\u00fcnist blok&#8221; olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u00fcyelere buradan gelebilecek bir silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 da olamazd\u0131. Ancak, ABD ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncede de\u011fildi. NATO&#8217;yu Avrupa&#8217;y\u0131 asker\u00ee a\u00e7\u0131dan kontrol etmenin en i\u015flevsel arac\u0131 olarak de\u011ferlendiren ABD y\u00f6netimi, NATO&#8217;nun ortadan kalkmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, bir ad\u0131m daha ileri giderek, So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemin &#8220;yeni tehditleriyle&#8221; m\u00fccadele edecek bi\u00e7ime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte &#8220;Stratejik Konsept&#8221; kavram\u0131 da bu noktada ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Kurucu antla\u015fmay\u0131 yeni d\u00f6nemin \u015fartlar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015ftirmek yerine, NATO \u00f6nce 1991&#8217;de ard\u0131ndan da 1999&#8217;da Stratejik Konsept ad\u0131 verilen belgeler yay\u0131nlayarak, kendi g\u00f6rev tan\u0131m\u0131n\u0131 ve co\u011frafi alan\u0131n\u0131 geni\u015fletti. Mesela, art\u0131k \u00fcyelerine do\u011frudan silahl\u0131 bir sald\u0131r\u0131 olmasa da, Kosova \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, NATO&#8217;nun g\u00f6rev alabilmesine ili\u015fkin bir d\u00fczenleme yapt\u0131. Ter\u00f6rle m\u00fccadele, uyu\u015fturucu ve insan ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, etnik\/dinsel \u00e7at\u0131\u015fmalar gibi konular \u0130ttifak&#8217;\u0131n g\u00f6rev tan\u0131m\u0131 i\u00e7ine sokuldu. Daha \u00f6nce 1991 ve 1999&#8217;da y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulan iki belgenin haz\u0131rlanma s\u00fcre\u00e7lerinden farkl\u0131 olarak, 2010 Stratejik Konsepti daha kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir bi\u00e7imde haz\u0131rland\u0131. Bu \u00e7er\u00e7evede, eski ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Madeline Albright ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda olu\u015fturulan bir &#8220;Akil Adamlar Grubu&#8221;, Stratejik Konsept&#8217;te yer almas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klar\u0131 NATO \u00fclkelerinden \u00e7ok say\u0131da uzman\u0131 davet ettikleri toplant\u0131larda tart\u0131\u015ft\u0131lar. Bu toplant\u0131lar sonucunda haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 raporu da, NATO Genel Sekreteri&#8217;ne sundular. Bunun ard\u0131ndan, NATO Konseyi&#8217;nde aylarca s\u00fcren pazarl\u0131klar ba\u015flad\u0131. Yeni konsept tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fc\u00e7 konuda yo\u011funla\u015ft\u0131: 1-Sivil-asker ili\u015fkileri; 2-NATO Savunma kapasitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131; 3-Ortak tehditlere kar\u015f\u0131 k\u00fcresel i\u015f birli\u011fi kapasitesinin geli\u015ftirilmesi. Lizbon Zirvesi&#8217;nde &#8220;sivil-asker ili\u015fkileri&#8221; konusunun fazlaca bir soruna sebep olmayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Askerlerin g\u00fcvenlik konular\u0131n\u0131 m\u00fcnhas\u0131ran kendi ellerinde tutmay\u0131 team\u00fcl haline getirdi\u011fi T\u00fcrkiye gibi \u00fclkeler d\u0131\u015f\u0131nda, \u00e7a\u011fda\u015f g\u00fcvenlik olgusunun, siyasi otorite, siviller ve askerlerin tam i\u015f birli\u011fiyle yeniden tan\u0131mlanmas\u0131 neredeyse 20 y\u0131la uzanan bir ge\u00e7mi\u015fe sahip. Kald\u0131 ki, NATO&#8217;nun benimsemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu yeni yakla\u015f\u0131m, T\u00fcrkiye&#8217;deki siville\u015fme \u00e7abalar\u0131na da olumlu katk\u0131 sa\u011flayacak, T\u00fcrkiye&#8217;de &#8220;g\u00fcvenlik konusunun sadece askerleri ilgilendiren bir konu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n&#8221; anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. F\u00dcZE KALKANI TARTI\u015eMASI Savunma kapasitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 konusu ise ciddi tart\u0131\u015fmalara ve anla\u015fmazl\u0131klara gebedir. \u0130ttifak&#8217;\u0131n, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerden gelece\u011fi varsay\u0131lan f\u00fcze tehdidine kar\u015f\u0131 geli\u015ftirmeyi \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc &#8220;f\u00fcze kalkan\u0131&#8221;n\u0131n, NATO&#8217;nun mu yoksa ABD&#8217;nin mi \u00f6nceli\u011fi oldu\u011fu halen tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu projenin \u0130srail&#8217;i korumak ve Amerikan savunma sanayi \u015firketlerine milyarlarca dolarl\u0131k kaynak aktarmak i\u00e7in geli\u015ftirildi\u011fini bug\u00fcn sa\u011f\u0131r sultan bile duymu\u015ftur. Dahas\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;nin bu sistemin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bile topraklar\u0131na kabul etmesi, bir s\u00fcredir geli\u015ftirdi\u011fi &#8220;kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221; politikas\u0131n\u0131 zaafa u\u011fratacakt\u0131r. Kald\u0131 ki, &#8220;sistemin yar\u0131s\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131z; tamam\u0131n\u0131 almayaca\u011f\u0131z&#8221; gibi bir yakla\u015f\u0131m da, T\u00fcrkiye&#8217;ye yak\u0131\u015fmamaktad\u0131r. E\u011fer milli menfaatlerimize uygun g\u00f6rm\u00fcyorsak, a\u00e7\u0131k\u00e7a, &#8220;biz bunu kabul etmiyoruz&#8221; diyebilmeliydik. TEN\u0130 ORTAKLAR KONUSU \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc temel konu ise, NATO&#8217;nun d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinden yeni ortaklar bulmak suretiyle, k\u00fcresel bir g\u00fcvenlik \u00f6rg\u00fct\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin yolunun a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda Rusya&#8217;yla derinle\u015ftirilen i\u015f birli\u011fi, ba\u015fka \u00fclkelere de yay\u0131labilir. Ayr\u0131ca, \u00fcye \u00fclkelerin ortak savunma harcamalar\u0131na daha fazla katk\u0131 sa\u011flamas\u0131, siber ter\u00f6rle m\u00fccadele ve Afganistan&#8217;da ne yap\u0131laca\u011f\u0131 gibi konular\u0131n da ele al\u0131naca\u011f\u0131 Zirve&#8217;de, bir son dakika s\u00fcrprizi olmazsa, T\u00fcrkiye&#8217;nin &#8220;2009&#8217;da Rasmussen&#8217;in genel sekreter se\u00e7imi s\u0131ras\u0131ndakine benzer&#8221; bir tutum sergilemesi ve f\u00fcze kalkan\u0131na &#8220;kerhen evet&#8221; demesi beklenebilir. Ke\u015fke tersi olabilseydi.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>KR\u0130T\u0130K KONULAR G\u00dcNDEMDE Zirvede; \u0130ttifak&#8217;\u0131n Afganistan&#8217;daki varl\u0131\u011f\u0131ndan, f\u00fcze kalkan\u0131na, Rusya&#8217;yla ili\u015fkilerden, savunma harcamalar\u0131na kadar son derece kritik konularda karar alacak. T\u00dcRK\u0130YE&#8217;N\u0130N SIKINTILARI T\u00fcrkiye&#8217;nin &#8220;f\u00fcze kalkan\u0131&#8221; sisteminin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bile topraklar\u0131na kabul etmesi, bir s\u00fcredir geli\u015ftirdi\u011fi &#8220;kom\u015fularla s\u0131f\u0131r sorun&#8221; politikas\u0131n\u0131 zaafa u\u011fratabilecektir. NATO&#8217;nun 19-20 Kas\u0131m 2010 tarihlerinde Lizbon&#8217;da d\u00fczenlenecek Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar\u0131 Zirvesi&#8217;nde &#8220;Yeni Stratejik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13706,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1088","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazete"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1088","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1088"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1088\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13707,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1088\/revisions\/13707"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1088"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1088"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cagrierhan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1088"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}